Het Spui was tot de 19e eeuw een zeer belangrijkse waterweg
voor Den Haag.
De gracht is in de 14e eeuw aangelegd en liep vanaf de Hofvijver (Hofsingels) naar de
Vliet (oorspronkelijk voor een deel door de Romeinen gegraven kanaal). Op het punt waar de
twee Hofsingels in het Spui stroomden lag de Kapelsbrug (thans Hofplein).
Diverse dwarskanalen (weterings) en riviertjes
liepen parallel met de kustlijn en kruisten het Spui: De Schenk, de Wetering, de Laak.
Langs het Spui ontstonden de eerste 'arbeiderswijken' van
Den Haag.
Tegenover het huidige stadhuis lagen de Lange Gracht en de Voldersgracht en daaromheen
ontstond na 1600 een grote Joodse buurt.
Omstreeks diezelfde tijd lieten de bestuurders van Den Haag
nieuwe grachten graven die aansloten op het Spui : De Statengracht (Ammunitiehaven), de
Middelstegracht (Schedeldoekshaven), de Turfhaven, de Amsterdamse Veerkade en de Bierkade.
De laatste sloot aan op de Verdedigingssingel van Den Haag.
Het kaartje hierboven is omstreeks 1680 getekend. De Amsterdamse Veerkade (66 op de kaart) is
linksonder zichtbaar. Daar iets boven ligt rechts van het Spui (52) de
Schedeldoekshaven. Daar boven zien we de Turfmarkt (54) en de Houtmarkt
(56) bij de Turfhaven en links daarboven de Lange gracht (115)
met haar vele zijtakken. De brede straat die daarboven zichtbaar is (103) is de voormalige
Voldersgracht, die al in 1640 gedempt werd. Helemaal bovenaan zien we de Hofsingels. De Spuipoort is duidelijk zichtbaar.
Vanaf het Malieveld (een 'lidteken'
uit de 80-jarige oorlog), liep de Herengracht, via de Wijnhaven en de Turfhaven naar het
Spui toe.
De Spuibuurt was een hele gezellige buurt. De bewoners
waren er echter veel minder welvarend dan de Hagenaars die letterlijk hogerop woonden (op
de Duinwal bij het Kasteel). Het Spuigebied was het Den Haag dat
veel bezoekers van de stad niet te zien kregen. Toch woonden er veel beroemdheden rond het
Spui : schilders, schrijvers, architecten. Langs de Amsterdamse en de (later gegraven)
Stille Veerkades woonden ook redelijk welvarende Hagenaars.
Het beroemdste monument aan het Spui is de Nieuwe Kerk uit 1649. Dit is een prachtig Classicistisch
gebouw met Barokke kenmerken. Ooit lag de Nieuwe Kerk op een
T-kruising van Spui en Turfhaven. Die twee grachten zijn niet meer en nu ligt de kerk een
beetje verloren tussen de nieuwbouw.
Mozart was twee maal in Den Haag, hij logeerde met zijn
familie aan de Wijnhaven en aan het Spui. In 1765 gaf hij een
concert in Paleis Noordeinde.
Het hotel en het huis waar hij logeerde zijn gesloopt. Wat rest is een gedenksteen
aan het Spui, hoek Kalvermarkt (ingang supermarkt)
In 1872 was Karl Marx in Den Haag, hij verbleef in het
hotel "De Zeven Kerken van Rome" aan het Spui, midden in het havenbuurtje van
Den Haag. Ook dit hotel bestaat niet meer, er voor in de plaats kwam nieuwbouw, met
enigszins (heeel in de verte) lijkende gevels..
